Hoe de Bijbel tot ons kwam
De Bijbel werd geschreven in het Hebreeuws, Aramees en Grieks, op rollen en losse vellen. Eeuwenlang werd hij met de hand overgeschreven, later gedrukt en in duizenden talen vertaald. Volg de weg, probeer zelf te vertalen en lees één vers in 34 talen.
Van de eerste rollen tot de telefoon in je hand: de belangrijkste stappen, en waarop de tekst toen geschreven stond.
± 1000–400 v.Chr.
De boeken van het Oude Testament werden in de loop van eeuwen geschreven, bijna helemaal in het Hebreeuws, met enkele delen in het Aramees (in Daniël en Ezra). Ze stonden op rollen van leer of papyrus, in kolommen, zonder klinkers en vaak zonder ruimte tussen de woorden.
Geschreven op: Leer en papyrus
Jeremia 36Eeuwenlang
Een rol sleet. Daarom schreven geoefende schrijvers de tekst steeds opnieuw over, letter voor letter. Ezra wordt in de Bijbel zelf 'een schrijver, bekwaam in de wet van Mozes' genoemd. Overschrijven was vakwerk: later telden schrijvers zelfs de letters en woorden om fouten te vinden.
Geschreven op: Leer en perkament
Ezra 7Vanaf ± 250 v.Chr.
In Alexandrië in Egypte spraken veel Joden Grieks. Daar werd de Thora in het Grieks vertaald, later ook de andere boeken. Een oude legende spreekt van 72 vertalers, vandaar de naam Septuagint ('zeventig', LXX). Het was de Bijbel van de eerste christenen die Grieks spraken; het Nieuwe Testament citeert er vaak uit.
Geschreven op: Papyrus
± 50–100 n.Chr.
De apostelen en hun leerlingen schreven in het gewone Grieks van die tijd (koinè). De brieven van Paulus zijn de oudste boeken, uit de jaren 50. Gemeenten lazen ze voor, schreven ze over en stuurden ze door (vgl. Kolossenzen 4:16).
Geschreven op: Papyrus
Kolossenzen 42e eeuw
Het oudste bekende stukje van het Nieuwe Testament is een snipper papyrus zo groot als een creditcard, met woorden uit Johannes 18. Het ligt in Manchester. Meestal wordt het in de eerste helft van de 2e eeuw gedateerd; sommige onderzoekers denken iets later. Vroege christenen gebruikten graag een codex: losse bladen gevouwen en ingebonden, het begin van het boek.
Geschreven op: Papyrus
Johannes 184e eeuw
Uit de 4e eeuw zijn de eerste volledige Bijbels in het Grieks bewaard, op perkament. De Codex Vaticanus ligt al eeuwen in de bibliotheek van het Vaticaan. De Codex Sinaiticus werd in de 19e eeuw door Constantin von Tischendorf gevonden in het Sint-Catharinaklooster aan de voet van de Sinaï; het grootste deel ligt nu in Londen.
Geschreven op: Perkament
± 382–405
Hiëronymus vertaalde de Bijbel in Bethlehem in het Latijn, de taal van het westen. Voor het Oude Testament ging hij terug naar het Hebreeuws. Zijn vertaling heette later de Vulgaat ('de gangbare') en was ruim duizend jaar de Bijbel van de westerse kerk.
Geschreven op: Perkament
± 600–1000
Joodse geleerden, de masoreten, bewaakten de Hebreeuwse tekst. Ze voegden tekentjes toe voor de klinkers en de voordracht, en notities in de marge om de tekst precies zo te houden. Uit hun werk komen de Codex van Aleppo (± 930) en de Codex van Leningrad (1008), de oudste volledige Hebreeuwse Bijbel. Op die tekst rusten bijna alle vertalingen van het Oude Testament.
Geschreven op: Perkament
± 1382
Volgelingen van John Wycliffe vertaalden de Vulgaat in het Engels, met de hand geschreven. Het was verboden en toch werd hij veel overgeschreven. Ook in andere talen, zoals het Middelnederlands, bestonden toen al Bijbelvertalingen en bijbelse verhalen.
Geschreven op: Perkament
± 1455
In Mainz drukte Johannes Gutenberg met losse letters de Latijnse Bijbel. Een boek hoefde niet meer jaren lang overgeschreven te worden: honderden gelijke exemplaren in korte tijd. Van zijn Bijbel bestaan nog een kleine 50 exemplaren, helemaal of gedeeltelijk.
Geschreven op: Papier en perkament
1516
Erasmus van Rotterdam gaf als eerste een gedrukt Grieks Nieuwe Testament uit, met een nieuwe Latijnse vertaling ernaast. Hij had maar een handvol late handschriften. Latere uitgaven op basis van zijn werk werden bekend als de Textus Receptus ('de ontvangen tekst'), een naam uit een Leidse uitgave van 1633. Luther, Tyndale, de King James en de Statenvertaling vertaalden het Nieuwe Testament uit deze tekst.
Geschreven op: Papier
1522/1534
Maarten Luther vertaalde op de Wartburg in een paar maanden het Nieuwe Testament in het Duits (september 1522). In 1534 volgde de hele Bijbel, met hulp van onder anderen Philipp Melanchthon. Hij zocht woorden zoals 'de moeder in huis en de man op de markt' ze spraken. Zijn Bijbel vormde de Duitse taal mee.
Geschreven op: Papier
1526
William Tyndale vertaalde als eerste uit het Grieks in het Engels en liet het in Worms drukken. De boekjes werden naar Engeland gesmokkeld. In 1536 werd hij bij Brussel (in Vilvoorde) terechtgesteld. Veel van zijn zinnen leven voort in de King James.
Geschreven op: Papier
1611
Op verzoek van koning James I werkten zo'n vijftig geleerden samen aan een Engelse Bijbel. De King James (Authorized Version) werd eeuwenlang dé Engelse Bijbel en wordt nog altijd veel gelezen.
Geschreven op: Papier
1637
De Synode van Dordrecht (1618–1619) besloot tot een nieuwe Nederlandse Bijbel uit de grondtalen. De Staten-Generaal betaalden, vandaar de naam. Na bijna twintig jaar werk verscheen hij in 1637. Hij vormde het Nederlands mee en wordt in sommige kerken nog gelezen; Draad gebruikt hem als Nederlandse tekst.
Geschreven op: Papier
1880/1910
De Zwitserse predikant Louis Segond vertaalde het Oude (1874) en het Nieuwe Testament (1880) in helder Frans. Na zijn dood werd zijn vertaling herzien en in 1910 opnieuw uitgegeven. Het werd de meest gelezen protestantse Bijbel in het Frans.
Geschreven op: Papier
1947
Een herder vond in een grot bij Qumran kruiken met oude rollen. In de jaren daarna kwamen er in elf grotten resten van honderden rollen tevoorschijn, uit de 3e eeuw v.Chr. tot de 1e eeuw n.Chr. De grote Jesajarol is zo'n duizend jaar ouder dan de Codex van Leningrad, en toch meestal woord voor woord gelijk, op kleine verschillen in spelling en enkele woorden na.
Geschreven op: Leer en papyrus
Jesaja 5320e en 21e eeuw
Met de oudere handschriften die gevonden werden en meer kennis van de oude talen kwamen nieuwe vertalingen: de Bible de Jérusalem (1956), de NIV (1978), de ESV (2001), de Herziene Statenvertaling (2010), de NBV21 (2021) en vele andere. Ze vertalen meestal uit een kritische uitgave van de grondtekst, die alle bekende handschriften vergelijkt.
Geschreven op: Papier en scherm
Vandaag
Volgens de Wycliffe Global Alliance (cijfers van 2024) is de hele Bijbel vertaald in 756 talen, het Nieuwe Testament in nog eens 1.726 talen, en delen ervan in nog 1.274 talen. Samen 3.756 van de ruim 7.000 talen op aarde. Er wordt nog aan meer dan 3.000 vertalingen gewerkt. Bijbelgenootschappen (United Bible Societies) melden vergelijkbare cijfers; elk jaar komen er talen bij.
Geschreven op: Scherm
Geen twee talen zeggen iets op dezelfde manier. Vertalers kiezen hoe dicht ze bij de woorden van de grondtekst blijven. Grofweg zijn er drie manieren.
Zo dicht mogelijk bij de woorden en de zinsbouw van het Hebreeuws en Grieks. Vaktermen: formeel-equivalent of concordant.
Vertaalt wat de zin betekent, in gewone zinnen van nu. Vaktermen: dynamisch- of functioneel-equivalent.
Vertelt de tekst in eigen woorden na, soms met uitleg erbij. Strikt genomen geen vertaling maar een navertelling.
Grondtekst
YHWH ro'i lo echsar
JHWH – mijn herder – niet – ik zal gebrek hebben
Stap 2 van 5
De HEERE is mijn Herder, mij zal niets ontbreken.
Woord voor woord, maar in goed lopend Nederlands. De Godsnaam wordt 'HEERE' in hoofdletters, zoals in de Statenvertaling.
Deze vijf weergaven zijn eigen voorbeelden, geen citaten uit een vertaling.
Een ruwe schatting, geen meting: vertalers beschrijven hun eigen keuzes zelf. De stippellijn toont waar de schuifknop nu staat.
Draad leest in elke taal een eigen Bijbel. Kies een bekend vers en zie hoe 34 vertalingen het zeggen. Het woord waar het om gaat, is gemarkeerd.
De eerste woorden van de Bijbel lijken in elke taal op elkaar. Het Hebreeuwse woord voor 'hemel' is een meervoud; daarom schrijven sommige Bijbels 'de hemelen'.
Lees het hoofdstukIn den beginne schiep God den hemel en de aarde.
Au commencement, Dieu créa les cieux et la terre.
In the beginning, God created the heavens and the earth.
Im Anfang schuf Gott die Himmel und die Erde.
EN el principio crió Dios los cielos y la tierra.
Nel principio Iddio creò i cieli e la terra.
No princípio criou Deus os céus e a terra.
Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię.
起初， 神创造天地。
태초에 하나님이 천지를 창조하시니라
Nang pasimula ay nilikha ng Dios ang langit at ang lupa.
Ban đầu Ðức Chúa Trời dựng nên trời đất.
はじめに神は天と地とを創造された。
فِي ٱلْبَدْءِ خَلَقَ ٱللهُ ٱلسَّمَاوَاتِ وَٱلْأَرْضَ.
Εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην.
I begynnelsen skapade Gud himmel och jord.
Kezdetben teremté Isten az eget és a földet.
Na počátku stvořil Bůh nebe a zemi.
ആദിയിൽ ദൈവം ആകാശവും ഭൂമിയും സൃഷ്ടിച്ചു.
Alussa loi Jumala taivaan ja maan.
I begynnelsen skapte Gud himmelen og jorden.
У почетку створи Бог небо и земљу.
En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron.
В начале сотворил Бог небо и землю.
У початку сотворив Бог небо та землю.
आदि में परमेश्वर ने आकाश और पृथ्वी की सृष्टि की।
Hapo mwanzo Mungu aliumba mbingu na dunia.
আদিতে ঈশ্বর আকাশমণ্ডল ও পৃথিবীর সৃষ্টি করলেন।
ஆதியிலே தேவன் வானத்தையும் பூமியையும் படைத்தார்.
ఆరంభంలో దేవుడు ఆకాశాలనూ భూమినీ సృష్టించాడు.
प्रारंभी देवाने आकाश व पृथ्वी ही निर्माण केली.
પ્રારંભે ઈશ્વરે આકાશ તથા પૃથ્વી ઉત્પન્ન કર્યાં.
ਆਦ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਜਿਆ।
आदिमा परमेश्वरले आकाशमण्डल र पृथ्वी सृष्टि गर्नुभयो।
Twee goede vertalingen van hetzelfde vers kunnen toch anders klinken. Meestal heeft dat een van deze redenen.
Er zijn meer dan 5.000 Griekse handschriften van (delen van) het Nieuwe Testament, en ze verschillen op kleine punten. Oudere vertalingen volgen de Textus Receptus, nieuwere meestal een kritische tekst die de oudste handschriften zwaarder laat wegen. De meeste verschillen gaan over spelling of woordvolgorde; geen enkele leer van het christelijk geloof hangt aan één betwiste plaats.
In het Hebreeuws staat vaak de naam JHWH. Joden spraken die uit eerbied niet uit en lazen 'Adonai', Heer. Daarom schrijven veel vertalingen HEERE, HEER of LORD in hoofdletters. De Franse Segond schrijft 'l'Éternel', de Elberfelder en Reina-Valera 'Jehova', de World English Bible 'Yahweh'. Kijk maar bij Psalm 23:1.
Vergelijk dit versHet Grieks heeft voor liefde onder meer agapē. Oudere vertalingen in het Frans, Spaans en Italiaans kozen in 1 Korintiërs 13 'charité', 'caridad' en 'carità' (van het Latijnse caritas), andere gewoon 'liefde'. Ook 'Woord' in Johannes 1:1 (logos) heeft zo'n rijke achtergrond dat elke taal moet kiezen: Verbum, Parole, Wort.
Vergelijk dit versPaulus schrijft vaak adelphoi, letterlijk 'broeders', maar hij bedoelt de hele gemeente. Sommige nieuwe vertalingen schrijven daarom 'broeders en zusters'; andere houden 'broeders' en laten de lezer dat zelf begrijpen. Beide keuzes zijn te verdedigen.
In Johannes 1:1 staat 'kai theos ēn ho logos', letterlijk 'en God was het Woord'. Het Grieks zet 'God' vooraan voor nadruk. Vrijwel alle vertalingen schrijven 'het Woord was God'. In Romeinen 3:23 staat de tegenwoordige tijd: allen 'komen tekort' (nog steeds), terwijl 'hebben gezondigd' terugkijkt.
Vergelijk dit versOp een paar plaatsen merk je als lezer dat de handschriften niet gelijk zijn. Bijbels drukken die stukken meestal af, vaak tussen haken of met een noot.
Sommige Bijbels hebben hier 'de Vader, het Woord en de Heilige Geest; en deze drie zijn één'. Die woorden staan in de Textus Receptus, maar in geen enkel Grieks handschrift van voor de late middeleeuwen; ze komen uit Latijnse handschriften. Erasmus nam ze pas in zijn derde uitgave (1522) op. De meeste nieuwe vertalingen laten ze weg of zetten ze in een voetnoot. De leer van de Drie-eenheid hangt er niet van af: die rust op veel andere teksten.
Met de langere tekst in Draad: Statenvertaling, Reina-Valera, Biblia Gdańska
1 Johannes 5In de twee oudste volledige handschriften (Sinaiticus en Vaticanus) eindigt Marcus bij 16:8, bij de vrouwen die bang wegvluchten van het lege graf. De meeste andere handschriften hebben het langere slot. Bijna alle Bijbels drukken het af, vaak tussen haken of met een noot. Over de vraag of Marcus zo eindigde, of dat het eerste slot verloren ging, verschillen onderzoekers van mening.
Marcus 16Dit verhaal ontbreekt in de oudste Griekse handschriften; in andere staat het op een andere plek, zelfs in Lucas. Veel onderzoekers houden het voor een oud en betrouwbaar verhaal over Jezus dat later in Johannes een plek kreeg. Bijbels drukken het af, vaak tussen haken. In het Chinese 和合本 begint hoofdstuk 8 hier zelfs met vers 7:53.
Johannes 8De schrijvers van de Bijbel kenden geen hoofdstukken en verzen. Die kwamen veel later, om makkelijk iets terug te vinden.
± 1227
De schrijvers van de Bijbel kenden geen hoofdstukken. Er bestonden wel oudere indelingen, maar de hoofdstukken die wij gebruiken komen van Stephen Langton, een Engelse geleerde in Parijs en later aartsbisschop van Canterbury. Hij deelde de Latijnse Bijbel rond 1227 in; die indeling werd overal overgenomen.
1551
De Parijse drukker Robert Estienne (Stephanus) nummerde de verzen van het Nieuwe Testament in zijn Griekse uitgave van 1551; volgens zijn zoon deed hij dat deels onderweg op reis. Voor het Oude Testament gebruikte hij de versindeling van de Joodse traditie. In 1553 verscheen bij hem de eerste hele Bijbel met verzen. Handig om te zoeken, maar een vers is niet altijd een hele gedachte.
Psalmen
De Septuagint en de Vulgaat tellen de psalmen anders dan de Hebreeuwse Bijbel: ze voegen Psalm 9 en 10 samen, en ook 114 en 115, en splitsen 116 en 147. Van Psalm 10 tot 147 loopt de Griekse en Latijnse telling daardoor meestal één achter. Orthodoxe kerken en oudere katholieke Bijbels gebruiken die telling; de meeste Bijbels nu de Hebreeuwse, soms met het andere nummer erbij.
Opschriften
Veel psalmen beginnen met een opschrift, zoals 'Een psalm van David'. In het Hebreeuws telt dat opschrift als vers 1 (of 1 en 2), in de meeste Engelse Bijbels niet. Daardoor is Psalm 51:3 in de ene Bijbel Psalm 51:1 in de andere. Ook elders schuiven grenzen: Maleachi 4 is in het Hebreeuws Maleachi 3:19–24, Joël 2:28 is daar Joël 3:1 en Jesaja 9:6 is Jesaja 9:5.
Oudere katholieke en orthodoxe Bijbels tellen de psalmen zoals de Griekse en Latijnse Bijbel. Typ het nummer zoals de meeste Bijbels het nu tellen.
Psalm 23 is in de Griekse en Latijnse telling Psalm 22.
Draad laat je de Bijbel lezen in je eigen taal. Daarvoor zijn vertalingen nodig die we vrij mogen tonen, meestal omdat ze zo oud zijn dat het auteursrecht verlopen is. Hier lees je wat elke vertaling is en waarom Draad ze mag gebruiken.
De Nederlandse Bijbel van 1637, op last van de Synode van Dordrecht vertaald uit het Hebreeuws en Grieks. Eeuwenlang de Bijbel van de Nederlandse protestanten; hier in de spelling van een latere uitgave.
Publiek domein
Bijna vier eeuwen oud: vrij van auteursrecht.
De vertaling van de Zwitserse predikant Louis Segond (1810–1885), herzien uitgegeven in 1910. Lang de meest gelezen Franse protestantse Bijbel. Schrijft voor de Godsnaam 'l'Éternel'.
Oude tekst, digitaal met toestemming
De gedrukte tekst van 1910 is oud genoeg om vrij van auteursrecht te zijn. De digitale uitgave die Draad leest, komt van CrossWire, dat hem met toestemming verspreidt. De latere herzieningen (Segond 21, NEG) zijn niet vrij.
Een moderne Engelse herziening van de American Standard Version (1901), sinds eind jaren 1990 door vrijwilligers gemaakt. Gebruikt 'Yahweh' voor de Godsnaam.
Publiek domein
Bewust aan het publieke domein gegeven, zodat iedereen hem mag gebruiken. Alleen de naam 'World English Bible' is beschermd: wie de tekst verandert, mag hem niet zo noemen.
Genoemd naar Elberfeld (nu Wuppertal). Gemaakt in kring van de Brethren-beweging, onder anderen door Carl Brockhaus en John Nelson Darby; Nieuwe Testament 1855, hele Bijbel 1871, hier de herziening van 1905. Bekend als heel letterlijk.
Publiek domein
De uitgave van 1905 is vrij van auteursrecht.
Casiodoro de Reina, een gevluchte Spaanse monnik, gaf in 1569 in Bazel de eerste volledige Spaanse Bijbel uit, de 'Berenbijbel' (er staat een beer op het titelblad). Cipriano de Valera herzag hem in 1602; hier de herziening van 1909.
Oude tekst, digitaal met toestemming
De gedrukte herziening van 1909 is oud genoeg om vrij van auteursrecht te zijn. De digitale uitgave die Draad leest, komt van CrossWire, dat hem met toestemming verspreidt. De herziening van 1960 is niet vrij.
Giovanni Luzzi, een Waldenzer theoloog, herzag de Italiaanse vertaling van Giovanni Diodati (1607). De 'Riveduta' (herziene) verscheen in de jaren 1920.
Niet zeker vrij
eBible.org, CrossWire en getbible.net geven hem als publiek domein. Luzzi overleed in 1948, maar hij herzag niet alleen: een commissie van geleerden werkte mee, en wie dat waren en wanneer ze overleden, vonden we niet. Daarom niet zeker vrij in Europa.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
Een Portugese vertaling die vrijwilligers rond Diego Santos uit het Hebreeuws en Grieks maakten, om een vrije Portugese Bijbel te hebben.
Vrije licentie (CC BY 3.0 BR)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding 3.0 Brazilië (CC BY 3.0 BR). Iedereen mag hem gebruiken, met vermelding van de makers.
De Poolse protestantse Bijbel, in 1632 in Gdańsk gedrukt, vertaald onder leiding van Daniel Mikołajewski en Jan Turnowski. Hier een uitgave uit de 19e eeuw.
Publiek domein
Vrij van auteursrecht.
In 1919 voltooid door zendelingen van verschillende kerken samen met Chinese medewerkers; 'Union' omdat ze samenwerkten. Nog altijd de meest gelezen Chinese Bijbel onder protestanten. Hier in vereenvoudigde karakters.
Publiek domein
Vrij van auteursrecht.
De herziening uit 1961 van de Koreaanse Bijbel, die in 1911 voor het eerst volledig verscheen. Decennialang de Bijbel van de Koreaanse protestantse kerken.
Publiek domein
Een werk van het Koreaanse Bijbelgenootschap, verschenen in 1961. De bescherming van vijftig jaar liep af op 31 december 2011, en het Bijbelgenootschap zegt zelf dat iedereen hem vrij mag gebruiken, als de naam van de vertaler blijft staan en de tekst niet veranderd wordt.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
De eerste volledige Bijbel in het Tagalog, de taal van de Filipijnen, uit 1905. 'Ang Dating Biblia' betekent 'de oude Bijbel'.
Publiek domein
Vrij van auteursrecht.
De Vietnamese Bijbel van William Cadman en Vietnamese medewerkers, onder wie de schrijver Phan Khôi; Nieuwe Testament 1923, hele Bijbel 1926, hier de herziening van 1934. Nog altijd veel gelezen.
Niet zeker vrij
In Vietnam loopt het auteursrecht tot vijftig jaar na de dood: het deel van Phan Khôi (overleden in 1959) is daar vrij sinds 2010, en eBible.org geeft de tekst als publiek domein. Waar het zeventig jaar is, loopt zijn deel tot eind 2029, en wanneer Grace Cadman en John Olsen overleden, vonden we niet. Daarom niet zeker vrij.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
De Japanse Bijbel in omgangstaal van het Japans Bijbelgenootschap: Nieuwe Testament 1954, Oude Testament 1955. Hij verving de oudere Bijbel in schrijftaal en was decennialang de Bijbel van de meeste Japanse kerken.
Publiek domein
Een werk van het Bijbelgenootschap zelf; de bescherming van vijftig jaar liep af op 1 januari 2006. getbible.net mist achttien hoofdstukken, dus Draad leest dezelfde tekst uit het open bestand van open-bibles.
Begonnen door de Amerikaanse zendeling Eli Smith en na zijn dood voltooid door Cornelius Van Dyck, met Arabische geleerden als Boutros al-Boustani en Nasif al-Yaziji; verschenen in Beiroet in 1865. Nog altijd de meest gelezen Arabische Bijbel onder protestanten en veel andere christenen.
Publiek domein
De vertalers en hun helpers overleden tussen 1857 en 1895: vrij van auteursrecht. Draad leest de tekst met klinkertekens van eBible.org, dat hem als publiek domein geeft.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
De vertaling van Neophytos Vamvas, hoogleraar in Athene, met het Brits en Buitenlands Bijbelgenootschap; verschenen in 1850. Geschreven in de katharevousa, een plechtiger Grieks dan de omgangstaal van vandaag.
Publiek domein
Ruim anderhalve eeuw oud: vrij van auteursrecht.
De Zweedse kerkbijbel die koning Gustaaf V in 1917 goedkeurde, het werk van een bijbelcommissie die al sinds 1773 bestond. Tot 2000 de Bijbel van de Zweedse kerk.
Publiek domein
Vrij van auteursrecht.
De eerste volledige Hongaarse Bijbel, in 1590 in Vizsoly gedrukt, vertaald door de gereformeerde predikant Gáspár Károli. Hier de herziening van 1908. Tot vandaag de bekendste Hongaarse Bijbel.
Publiek domein
Vrij van auteursrecht.
De Bijbel van de Boheemse Broeders, tussen 1579 en 1593 in Kralice gedrukt in zes delen; hier de uitgave van 1613. Zijn taal vormde eeuwenlang het geschreven Tsjechisch. Tussen accolades staan de andere woorden die de vertalers erbij gaven.
Publiek domein
Ruim vier eeuwen oud: vrij van auteursrecht.
De Malayalam-Bijbel van 1910, gemaakt door zendelingen en Keralese christenen in de lijn van Benjamin Bailey, die rond 1840 de eerste Malayalam-Bijbel drukte. Nog altijd veel gelezen in Kerala, in Zuid-India, waar de christenen zich op de apostel Thomas beroepen.
Publiek domein
Vrij van auteursrecht.
De kerkbijbel van de Evangelisch-Lutherse Kerk van Finland: Oude Testament 1933, Nieuwe Testament 1938. Hij bleef de Finse kerkbijbel tot 1992.
Publiek domein
De laatste tekst kwam van A. F. Puukko, Aug. F. Peltonen, J. A. Mannermaa en de dichter Otto Manninen; de laatste van hen overleed in 1954. In Finland loopt het auteursrecht zeventig jaar na de dood, dus sinds 2025 is hij vrij.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
De uitgave van 1930 van het Noors Bijbelgenootschap, in het riksmål, het latere bokmål: een van de twee geschreven vormen van het Noors. Decennialang de Bijbel van de Noorse kerk.
Niet zeker vrij
CrossWire en getbible.net geven hem als publiek domein. Van de meeste bewerkers weten we dat ze voor 1940 overleden; van twee (Nils Messel en een 'dr. Alnes') vonden we het niet zeker, en het Noors Bijbelgenootschap zegt nergens dat de tekst vrij is. Daarom niet zeker vrij.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
Vuk Stefanović Karadžić, de man die het Servisch zijn spelling gaf, vertaalde het Nieuwe Testament (1847); Đuro Daničić het Oude (1865). Hier in de ekavische vorm en in het cyrillisch.
Publiek domein
Anderhalve eeuw oud: vrij van auteursrecht.
De Bijbel in het Esperanto, de taal die L. L. Zamenhof bedacht om volken te verbinden. Zamenhof vertaalde zelf het Oude Testament uit het Hebreeuws; het Brits en Buitenlands Bijbelgenootschap gaf de hele Bijbel in 1926 uit in Londen.
Niet zeker vrij
eBible.org, CrossWire en getbible.net geven hem als publiek domein. Zamenhof overleed in 1917. Het Nieuwe Testament vertaalden Britse predikanten rond J. C. Rust, en een commissie zonder bekende namen herzag het geheel tot 1926; wanneer zij overleden, vonden we niet. Daarom niet zeker vrij.
Nagekeken op 3 oktober 2026bron
De Russische Bijbel die de Heilige Synode van de Russisch-orthodoxe Kerk liet maken: het Nieuwe Testament in 1862, de hele Bijbel in 1876. Nog altijd de Bijbel van de meeste Russischtalige christenen, orthodox én protestant. Hij telt de Psalmen zoals de Griekse Septuagint (Psalm 23 heet daar Psalm 22); Draad zet de verzen op de gewone nummering, zodat elke verwijzing hetzelfde vers opent.
Publiek domein
Meer dan honderd jaar oud: vrij van auteursrecht.
De eerste volledige Bijbel in het moderne Oekraïens, in 1903 in Wenen uitgegeven door het Brits en Buitenlands Bijbelgenootschap. Panteleimon Kulisj begon eraan; Ivan Puluj en Ivan Netsjoej-Levytsky maakten hem af. Hier de uitgave van 1905, in de spelling van toen.
Publiek domein
De vertalers overleden in 1897 en 1918: vrij van auteursrecht. De bekendere vertaling van Ivan Ohijenko (1962) is dat niet: hij overleed in 1972.
Een herziening van de oudere Hindi-Bijbel in hedendaagser taal, in 2017–2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions, een Indiase organisatie die Bijbels in de talen van India vrij beschikbaar maakt. Hindi is de grootste taal van India.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
De Kiswahili Contemporary Version van Biblica, in hedendaags Swahili, de taal die in heel Oost-Afrika wordt gesproken. Uitgegeven tussen 1984 en 2015; 'Neno' betekent 'Woord'.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Biblica gaf deze uitgave ('Toleo Wazi', open uitgave) onder Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Biblica en onder dezelfde licentie. Draad laat de voetnoten en tussenkopjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
Een herziening van de oudere Bengaalse Bijbel in hedendaagser taal, in 2018–2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions. Bengaals wordt gesproken in Bangladesh en in het oosten van India.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
Een herziening van de oudere Tamil-Bijbel in hedendaagser taal, in 2017–2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions. Tamil wordt gesproken in het zuiden van India en in Sri Lanka; het Tamil Nieuwe Testament van Bartholomäus Ziegenbalg (1715) was het eerste in een taal van India.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
Een herziening van de oudere Telugu-Bijbel in hedendaagser taal, in 2017–2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions. Telugu wordt gesproken in het zuidoosten van India. Deze vertaling voegt soms twee verzen samen tot één zin; het tweede vers toont dan een streepje.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
Een herziening van de oudere Marathi-Bijbel in hedendaagser taal, in 2017–2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions. Marathi is de taal van de deelstaat Maharashtra, met Mumbai.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
Een herziening van de oudere Gujarati-Bijbel in hedendaagser taal, in 2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions. Gujarati is de taal van de deelstaat Gujarat, in het westen van India.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
Een herziening van de oudere Punjabi-Bijbel in hedendaagser taal, in 2017–2019 uitgegeven door Bridge Connectivity Solutions. Punjabi wordt gesproken in Punjab, aan beide kanten van de grens tussen India en Pakistan; deze Bijbel staat in het Gurmukhi-schrift dat in India gebruikt wordt.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Bridge Connectivity Solutions en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten, tussenkopjes en verwijzingen tussen haakjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
De Unlocked Literal Bible in het Nepalees: een letterlijke vertaling, in 2019 gemaakt door Nepalese vertalers en kerken binnen Door43, een open vertaalproject. Nepalees is de taal van Nepal en wordt ook in het noordoosten van India gesproken. Op twee plaatsen zijn twee verzen één zin; het tweede vers toont dan een streepje.
Vrije licentie (CC BY-SA 4.0)
Geen publiek domein maar een vrije licentie: Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 4.0 (CC BY-SA 4.0). Iedereen mag hem gebruiken en delen, met vermelding van Door43 World Missions Community en onder dezelfde licentie. Draad leest hem via eBible.org, laat de voetnoten en tussenkopjes weg en zegt dat onderaan elke pagina.
De teksten komen van getbible.net (uit de modules van CrossWire) en van eBible.org. Waar hun licentieopgave twijfel liet, is nagekeken wanneer de vertalers overleden en wat de uitgever zegt; op die kaarten staat wanneer en met welke bron. Waar het niet zeker is, staat dat erbij. Cijfers over vertalingen: Wycliffe Global Alliance (2024).