Welke Bijbel?
Eén Nieuw Testament, verschillende boekenkasten
Alle christenen lezen dezelfde 27 boeken van het Nieuwe Testament. Het verschil zit bij het Oude Testament: sommige kerken lezen er extra boeken bij. Kies een traditie en zie wat er op de plank staat.
Kies een traditie
Oude Testament (39)
Extra boeken
Nieuwe Testament (27)
73 boeken
Wie leest deze Bijbel?
De Rooms-Katholieke Kerk, de grootste christelijke kerk ter wereld.
De extra boeken
Zeven extra boeken, 'deuterocanoniek' genoemd (van de 'tweede canon'), plus toevoegingen aan Ester en Daniël. Ze staan tussen de andere boeken van het Oude Testament.
Het Concilie van Trente legde deze lijst in 1546 vast, als antwoord op de Reformatie. De boeken werden al eeuwen gelezen in de Griekse en Latijnse Bijbels van de kerk.
- TobitEen vrome familie in ballingschap, een reis en de engel Rafaël.
- JuditEen weduwe redt haar stad van een vijandig leger.
- Wijsheid van SalomoWijsheidsboek in het Grieks, over rechtvaardigheid en onsterfelijkheid.
- Jezus SirachEen grote verzameling spreuken, zoals Spreuken en Prediker.
- BaruchToegeschreven aan de schrijver van Jeremia, met de 'Brief van Jeremia'.
- 1–2 MakkabeeënDe opstand van de Makkabeeën tegen Antiochus IV, 2e eeuw v.Chr.
Welk boek staat waar?
De 66 boeken van de protestantse Bijbel staan in elke christelijke Bijbel. Dit zijn de boeken waarin ze verschillen.
| Boek | Protestants | Rooms-katholiek | Oosters-orthodox | Ethiopisch-orthodox | King James (1611) |
|---|---|---|---|---|---|
| TobitEen vrome familie in ballingschap, een reis en de engel Rafaël. | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | In de Bijbel | In een apart deel |
| JuditEen weduwe redt haar stad van een vijandig leger. | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | In de Bijbel | In een apart deel |
| Wijsheid van SalomoWijsheidsboek in het Grieks, over rechtvaardigheid en onsterfelijkheid. | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | In de Bijbel | In een apart deel |
| Jezus SirachEen grote verzameling spreuken, zoals Spreuken en Prediker. | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | In de Bijbel | In een apart deel |
| BaruchToegeschreven aan de schrijver van Jeremia, met de 'Brief van Jeremia'. | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | In de Bijbel | In een apart deel |
| 1–2 MakkabeeënDe opstand van de Makkabeeën tegen Antiochus IV, 2e eeuw v.Chr. | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | Niet opgenomen | In een apart deel |
| 1 EsdrasEen andere vertelling van het einde van Kronieken en van Ezra. | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | Niet opgenomen | In een apart deel |
| Gebed van ManasseHet berouwvolle gebed van koning Manasse (vgl. 2 Kron. 33). | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | Niet opgenomen | In een apart deel |
| 3 MakkabeeënEen verhaal over vervolging in Egypte, ondanks de naam niet over de Makkabeeën. | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | Niet opgenomen | Niet opgenomen |
| Psalm 151Een korte psalm over David als herdersjongen die Goliat verslaat. | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | In de Bijbel | Niet opgenomen |
| 1 HenochVisioenen van Henoch; Judas citeert eruit (Judas 14–15). | Niet opgenomen | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | Niet opgenomen |
| JubileeënGenesis en het begin van Exodus opnieuw verteld, in perioden van 49 jaar. | Niet opgenomen | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | Niet opgenomen |
| 1–3 MeqabyanEthiopische boeken over trouw en verzet; niet dezelfde als 1–2 Makkabeeën. | Niet opgenomen | Niet opgenomen | Niet opgenomen | In de Bijbel | Niet opgenomen |
Protestants
66 boekenGeen extra boeken
Rooms-katholiek
73 boeken- Tobit(In de Bijbel)
- Judit(In de Bijbel)
- Wijsheid van Salomo(In de Bijbel)
- Jezus Sirach(In de Bijbel)
- Baruch(In de Bijbel)
- 1–2 Makkabeeën(In de Bijbel)
Oosters-orthodox
± 76–79 boeken- Tobit(In de Bijbel)
- Judit(In de Bijbel)
- Wijsheid van Salomo(In de Bijbel)
- Jezus Sirach(In de Bijbel)
- Baruch(In de Bijbel)
- 1–2 Makkabeeën(In de Bijbel)
- 1 Esdras(In de Bijbel)
- Gebed van Manasse(In de Bijbel)
- 3 Makkabeeën(In de Bijbel)
- Psalm 151(In de Bijbel)
Ethiopisch-orthodox
± 81 boeken- Tobit(In de Bijbel)
- Judit(In de Bijbel)
- Wijsheid van Salomo(In de Bijbel)
- Jezus Sirach(In de Bijbel)
- Baruch(In de Bijbel)
- Psalm 151(In de Bijbel)
- 1 Henoch(In de Bijbel)
- Jubileeën(In de Bijbel)
- 1–3 Meqabyan(In de Bijbel)
King James (1611)
66 + 14 boeken- Tobit(In een apart deel)
- Judit(In een apart deel)
- Wijsheid van Salomo(In een apart deel)
- Jezus Sirach(In een apart deel)
- Baruch(In een apart deel)
- 1–2 Makkabeeën(In een apart deel)
- 1 Esdras(In een apart deel)
- Gebed van Manasse(In een apart deel)
- In de Bijbel
- In een apart deel
- Niet opgenomen
Hoe de lijst ontstond
De kerk heeft de Bijbel niet 'gemaakt', maar herkend welke boeken ze als Gods Woord ontving. Een paar mijlpalen:
- ca. 30–100
De eerste christenen
Jezus en de apostelen lezen 'de Schriften', het Oude Testament. De evangeliën en brieven worden geschreven en gaan van gemeente naar gemeente.
- ca. 140
Marcion
Marcion wil het Oude Testament schrappen en houdt alleen een ingekort Lucas en tien brieven van Paulus over. De kerk wijst dat af: het Oude Testament hoort erbij.
- ca. 180
Ireneüs: vier evangeliën
Bisschop Ireneüs van Lyon verdedigt dat er precies vier evangeliën zijn: Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes, tegenover gnostische geschriften.
- 367
Athanasius
In zijn paasbrief noemt bisschop Athanasius van Alexandrië precies de 27 boeken van het Nieuwe Testament die alle christenen vandaag lezen.
- 393–397
Hippo en Carthago
Kerkvergaderingen in Noord-Afrika, met Augustinus, bevestigen dezelfde lijst voor de westerse kerk.
- ca. 405
Hiëronymus en de Vulgaat
Hiëronymus vertaalt de Bijbel in het Latijn. Hij twijfelt aan de extra boeken en noemt ze apart, maar ze blijven in de kerk gelezen.
- 1534
Luther
Luthers Duitse Bijbel zet de apocriefe boeken apart: 'niet gelijk aan de heilige Schrift, maar toch nuttig en goed om te lezen'.
- 1546
Concilie van Trente
De Rooms-Katholieke Kerk legt haar lijst van 73 boeken vast, met de deuterocanonieke boeken.
- 1611
King James
De Engelse Bijbel verschijnt, met de apocriefe boeken in een apart deel.
- 1637
Statenvertaling
De Nederlandse Bijbel van de Synode van Dordrecht; de apocriefe boeken staan achterin, met een waarschuwing.
Buiten de Bijbel gebleven
Uit de eerste eeuwen zijn ook andere geschriften bewaard. Sommige werden gewaardeerd, andere afgewezen. Geen enkele christelijke kerk heeft ze in de Bijbel opgenomen.
Thomasevangelie
2e eeuw; gevonden in 1945 bij Nag Hammadi (Egypte)
Een verzameling van 114 uitspraken van Jezus, zonder verhaal over zijn dood en opstanding. Een deel lijkt op de evangeliën, een deel draagt gnostische trekken: verlossing door geheime kennis. De kerk heeft het nooit als Schrift gelezen.
Gnostische geschriften
2e–4e eeuw
Het gnosticisme leerde dat de materiële wereld slecht is en dat redding komt door verborgen kennis ('gnosis'). Daarmee werd ook ontkend dat God echt mens werd in Jezus. Kerkvaders als Ireneüs schreven ertegen; teksten als het Evangelie van Judas en het Evangelie van de Waarheid bleven buiten de Bijbel.
Herder van Hermas
2e eeuw
Een geliefd boek met visioenen en oproepen tot bekering, in sommige oude Bijbelhandschriften meegeschreven. Het werd gelezen en gewaardeerd, maar niet als apostolisch beschouwd en dus niet opgenomen.
Didachè en 1 Clemens
ca. 90–120
Een handleiding voor de eerste gemeenten en een brief van de gemeente van Rome aan die van Korinte. Waardevolle vroegchristelijke bronnen, maar geen apostelen als schrijvers.
Evangelie van Maria
2e eeuw; Koptisch handschrift in 1896 naar Berlijn gebracht, uitgegeven in 1955
Een gesprek tussen de opgestane Heer en de leerlingen, waarin Maria Magdalena een visioen doorgeeft over de opgang van de ziel. Er ontbreken bladzijden. Het laat zien dat Maria in sommige kringen hoog stond, maar leert een verlossing door innerlijke kennis die de kerk niet herkende in het evangelie van de apostelen.
Evangelie van Petrus
2e eeuw; een stuk ervan gevonden in Akhmim (Egypte) in 1886–1887
Vertelt het lijden en de opstanding, met een sprekend kruis dat uit het graf komt. Rond 200 las bisschop Serapion van Antiochië het en verbood het daarna, omdat het de indruk gaf dat Jezus maar schijnbaar leed.
Protevangelie van Jakobus
ca. 150
Een verhaal over de jeugd van Maria: haar ouders, die het noemt Joachim en Anna, en haar leven in de tempel. Het werd veel gelezen en er groeiden feesten en kunst uit, vooral in het oosten. Geen enkele kerk rekent het tot de Bijbel.
Kindheidsevangelie van Thomas
2e eeuw
Wonderverhalen over Jezus als kind, zoals vogeltjes van klei die gaan vliegen, maar ook een jongen die anderen straft die hem dwarszitten. Dat beeld botst met de Jezus van de vier evangeliën; de kerk nam het nooit op. Het verhaal van de vogels komt ook in de Koran voor.
Werden zulke evangeliën verborgen gehouden? Lees het bij Verloren evangeliën. En over Maria Magdalena en De Da Vinci Code: Klopt het?
Waarom stonden ze er niet in?
Er was geen kerkvergadering die alles in één keer besliste. De kerken stelden zich over elk boek een paar vragen, en de vier evangeliën voldeden er van in het begin aan.
- Van de apostelenIs het geschreven door een apostel of iemand dicht bij hen, zoals Marcus bij Petrus en Lucas bij Paulus?
- Van het beginKomt het uit de eerste generatie, uit de tijd van de getuigen zelf?
- Overal gelezenLazen de gemeenten het al lang en op veel plaatsen in de eredienst, niet alleen in één kring?
- Eén geloofPast het bij wat de kerk vanaf het begin over Jezus geloofde: echt God, echt mens, echt gestorven en opgestaan?
Welke Bijbel gebruikt Draad?
Draad gebruikt de 66 boeken van de protestantse Bijbel: de boeken die alle christenen samen als Schrift lezen. Over de andere boeken vertellen we eerlijk en met respect voor de kerken die ze lezen.